Δημιουργία φθινοπωρινού λαχανόκηπου στο σχολείο

Δημιουργία φθινοπωρινού λαχανόκηπου στο σχολείου

Η φετινή σχολική χρονιά ξεκίνησε και οι αυλές γεμίζουν από τις χαρούμενες φωνές των παιδιών. Aνάμεσα από τα πρωτοβρόχια του φθινοπώρου, τι πιο όμορφο να ξεπροβάλλει στο σχολείο κι ένας μικρός φθινοπωρινός λαχανόκηπος. Πεδίο μάθησης, δημιουργίας, και επαφής των παιδιών με το φυσικό περιβάλλον.

Τι χρειαζόμαστε για να δημιουργήσουμε ένα φθινοπωρινό λαχανόκηπο στο σχολείο;

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Θα χρειαστείτε ένα μικρό χώρο με χώμα στην αυλή του σχολείου, 15 με 20 τετραγωνικά είναι αρκετά για να φτιάξετε το λαχανόκηπο σας. Αν δεν έχει βρέξει μέχρι τη φύτευση, ποτίστε το χώμα και σκάψτε το για να γίνει αφράτο. Προσθέστε κομπόστ και κοπριά για να γίνει πιο γόνιμο.

“Κι αν η αυλή μας δεν έχει χώμα;”

Κανένα πρόβλημα. Βρείτε παλιές παλέτες, κόψτε τις και φτιάξτε τις δικές σας ζαρντινιέρες. Βάψτε τις, επενδύστε τις με γεωύφασμα στο εσωτερικό, προσθέστε μέσα χώμα και φυτόχωμα. Είστε έτοιμοι να φυτέψετε!

Θα βοηθήσουν όλοι. Παιδιά, Εκπαιδευτικοί, γονείς και παππούδες. Ενεργοποιείστε όλη την κοινότητα του σχολείου. Ας γίνουν όλοι μια ομάδα. Οι μπαμπάδες μπορούν να σκάψουν και να προετοιμάσουν το εδάφος ή να κόψουν τις παλέτες κι οι μαμάδες να βάψουν και να επενδύσουν τις παλέτες. Τα παιδιά θα φυτέψουν, θα ποτίσουν, θα πιάσουν το χώμα χωρίς να ανησυχούν πως θα λερωθούν. Οι νηπιαγωγοί θα συντονίσουν αυτό το μικρό μελίσσι του σχολικού κήπου κι όλοι μαζί θα εργαστούν για τον κοινό σκοπό: τον σχολικό κήπο.

Ποια κηπευτικά χρησιμοποιούμε στον φθινοπωρινό λαχανόκηπο;

Μην προσπαθήσετε να βάλετε πολλά φυτά και πελαγώσετε. Για πρακτικούς λόγους είναι σημαντικό να επιλέξουμε μία μικρή ομάδα φυτών, η οποία θα καλύψει τους βασικούς εκπαιδευτικούς μας σκοπούς. Στο Πράσινο Σχολείο έχουμε καταλήξει στα πέντε βασικά φυτά που χρησιμοποιούμε για τον φθινοπωρινό λαχανόκηπο.

Μαρούλι, Λάχανο, Σπανάκι, Πατζάρι και Καρότο

Τα μαρουλάκια και τα λάχανα είναι μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία για να γνωρίσουν τα παιδιά τις σαλάτες. Το σπανάκι μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε σε πίτες, αλλά και μαγειρεύεται. Το πατζάρι και το καρότο είναι υπόγειοι βολβοί που βγαίνουν από το χώμα και εντυπωσιάζουν τα παιδιά με το κόκκινο και πορτοκαλί τους χρώμα.

Βασικές συμβουλές για τη φύτευση των φθινοπωρινών κηπευτικών

  • Επιλέγουμε ηλιοφανείς θέσεις για τα κηπευτικά μας, είτε φυτεύουμε στο χώμα είτε σε ζαρντινιέρες.
  • Εξασφαλίζουμε θέση στον κήπο με καλή στράγγιση, δηλαδή να φεύγει το νερό και να μην λιμνιάζει προκειμένου να μη σαπίσουν τα φυτά μας. Αν έχουμε φυτέψει σε ζαρντινιέρες, τοποθετούμε μια στρώση χαλικιών ή βότσαλου 2-3 εκατοστών στη βάση τους για να εξασφαλίζουμε καλή στράγγιση.
  • Ποτίζουμε 2-3 φορές την εβδομάδα στην αρχή του φθινοπώρου και στη συνέχεια προσαρμόζουμε το πότισμα μας μέσα στο χειμώνα ανάλογα με τις βροχές.
  • Ενσωματώνουμε στο χώμα κατά τη φύτευση καλά χωνεμένη κοπριά και προσθέτουμε κάθε 20-30 μέρες 1-2 κουταλιές της σούπας βιολογικό λίπασμα για την ανάπτυξη και καρποφορία των λαχανικών μας.
  • Φροντίζουμε να προστατεύουμε τα λαχανικά μας από τα σαλιγκάρια μετά τη βροχή, προσθέτοντας στάχτη γύρω από τα φυτά ή δημιουργώντας παγίδες σαλιγκαριών με άδεια κεσεδάκια γιαουρτιού στα οποία προσθέτουμε μπύρα.

Οι μέρες θα περάσουν γρήγορα. Τα φυτά θα μεγαλώσουν με τη φροντίδα των παιδιών και σε λίγο καιρό θα είναι έτοιμα για συγκομιδή. Σαλάτες, πίτες, μαγειρευτά φαγητά με τη βοήθεια των γονιών σε μια γιορτή των λαχανικών που μπορεί να διοργανωθεί στο σχολείο. Τα παιδιά θα ανακαλύψουν τη χαρά της δημιουργίας και θα απολαύσουν ολόφρεσκους καρπούς, πλήρους διατροφικής αξίας.

Μη φοβηθείτε λοιπόν και οργανωθείτε

Ενημερώστε τους γονείς και ζητήστε εθελοντές για την κατασκευή. Ορίστε ημερομηνία που θα φυτεύσετε τον σχολικό κήπο σας, η ιδανική περίοδος είναι στα μέσα Οκτωβρίου. Χρησιμοποιείστε ανακυκλώσιμα υλικά και δημιουργήστε μαζί με τα παιδιά.

Κι άλλοι είχαν ενδοιασμούς, ακόμα και χωρίς εμπειρία προχώρησαν και τα κατάφεραν. Και τώρα συνεχίζουν κάθε χρονιά να φυτεύουν τον σχολικό τους κήπο. Ήρθε κι η δική σας ώρα. Καλή επιτυχία λοιπόν, στους νέους κηπουρούς! Καλή χρονιά σε όλους τους σχολικούς κήπους!

Πέντε αρωματικά φυτά για τον σχολικό κήπο

Πέντε αρωματικά φυτά για το σχολικό κήπο

Στο σχολικό κήπο μπορούμε πολύ εύκολα να συμπεριλάβουμε ένα μικρό βοτανόκηπο. Τα παιδιά αγαπούν τα αρωματικά φυτά για τα αιθέρια έλαια που περιέχουν, αλλά και την φυσική ομορφιά που προσφέρουν στο σχολικό χώρο. Μελετώντας τα αρωματικά φυτά, τα παιδιά μπορούν να ανακαλύψουν χρήσεις στην καθημερινή ζωή, τη μαγειρική, σε συνταγές της κουζίνας, για αφεψήματα, για φαρμακευτικούς σκοπούς, για καλλυντικά, μέχρι για εντομοδιωκτικούς σκοπούς σε οικιακή χρήση.

Ποια αρωματικά φυτά χρησιμοποιούμε στο σχολικό κήπο;

Είναι άλλωστε τόσα πολλά! Είναι αναγκαίο αρχικά και για πρακτικούς λόγους, να επιλέξουμε μια μικρή ομάδα φυτών για να καλύψει τους βασικούς εκπαιδευτικούς μας σκοπούς. Σταδιακά, ο σχολικός κήπος μας θα εμπλουτιστεί με περισσότερα αρωματικά φυτά, καθώς τα παιδιά θα εξοικειώνονται με αυτά.

Το Πράσινο Σχολείο, μέσα από την εμπειρία των δράσεων του τα τελευταία χρόνια, έχει καταλήξει σε πέντε συγκεκριμένα αρωματικά φυτά για να αποτελέσουν τη βασική ομάδα ενός μικρού βοτανόκηπου.

ΛεβάνταΔυόσμος, Δενδρολίβανο, Ρίγανη και Φασκόμηλο.

Αυτή η μικρή ομάδα φυτών καλύπτει τις εκπαιδευτικές ανάγκες για τα αρωματικά φυτά και για το σχολικό κήπο, ενώ ταυτόχρονα είναι εύκολα στην καλλιέργεια και δε χρειάζονται ιδιαίτερη φροντίδα για να ευδοκιμήσουν. Μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό εργαλείο αξιοποίησης από τους εκπαιδευτικούς στο πλαίσιο της γνωριμίας των παιδιών με το φυσικό περιβάλλον.

Πώς μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τα αρωματικά φυτά;

Τα παιδιά, μαζί με τους εκπαιδευτικούς αλλά και με τους γονείς, μπορούν να αξιοποιήσουν τα παραπάνω αρωματικά φυτά για:

  • Αρωματισμό σε σαλάτες, πίτες και φαγητά χρησιμοποιώντας το δυόσμο, τη ρίγανη και το δεντρολίβανο, όλα ενταγμένα στο πλαίσιο μιας υγιεινής μεσογειακής διατροφής.
  • Αφεψήματα με αποξηραμένα φύλλα του φασκόμηλου και του δυόσμου με ευεργετικές ιδιότητες για την υγεία.
  • Εντομοδιωκτικά προϊόντα με αποξηραμένα άνθη λεβάντας και κλαδιά ανθισμένου φασκόμηλου για προστασία από το σκόρο στις ντουλάπες, καθώς επίσης μυρμήγκια και έντομα στα αποθηκευμένα τρόφιμα.
  • Αιθέριο έλαιο λεβάντας και δυόσμου για τον αρωματισμό του χώρου της τάξης ή του υγρού καθαρισμού του πατώματος.

Βασικές συμβουλές για τη φύτευση των αρωματικών φυτών

  • Επιλέγουμε ηλιοφανείς θέσεις φύτευσης για τη λεβάντα, το δεντρολίβανο και το φασκόμηλο και ημισκιερές για το δυόσμο και τη ρίγανη.
  • Φροντίζουμε να έχουν καλή αποστράγγιση ειδικά αν τα φυτέψουμε σε γλάστες ή ζαρντινιέρες και τοποθετούμε μια στρώση χαλικιών ή βότσαλου 2-3 εκατοστών στη βάση τους.
  • Ποτίζουμε 1-2 φορές την εβδομάδα άνοιξη και φθινόπωρο, δυο-τρεις φορές τη βδομάδα την περίοδο του καλοκαιριού και το χειμώνα 1 φορά τη βδομάδα εκτός αν βρέχει.
  • Καλό είναι να βάζουμε βιολογικό λίπασμα ανάπτυξης μια φορά το μήνα κατά την περίοδο της άνοιξης και του φθινοπώρου.

Τα αρωματικά φυτά προσφέρουν ένα ιδιαίτερο καλλωπιστικό στοιχείο στο σχολικό κήπο, μια όμορφη εικόνα που θα αντικρίζουν καθημερινά τα παιδιά. Ξεκινήστε, λοιπόν, σήμερα κιόλας, τη φύτευση ενός μικρού βοτανόκηπου στο σχολείο σας!

Καλή επιτυχία!

Σχολικοί κήποι, εποχικότητα και τοποφαγία

Σχολικοί κήποι, εποχικότητα και τοποφαγία

Γνωρίζουν, άραγε, τα παιδιά πότε φυτεύονται και πότε ωριμάζουν τα φρούτα και τα λαχανικά του τόπου μας; Ποια είναι η έννοια της εποχικότητας στην καθημερινή μας διατροφή; Αναζητώντας υλικά για σαλάτα, γιατί αγοράζουμε τομάτες, πιπεριές και αγγουράκια μέσα στο χειμώνα; Μήπως πρέπει να προτιμήσουμε λάχανα, καρότα, παντζάρια, μαρούλια και ρόκα εποχής; Τι καλλιεργείται στην ύπαιθρο και τι, εκτός εποχής, στα θερμοκήπια; Τα φρούτα και τα λαχανικά που έρχονται στο πιάτο μας έχουν καλύτερη γεύση, φρεσκάδα, άρωμα, ποιότητα και θρεπτική αξία όταν καταναλώνονται τη σωστή εποχή.

Πώς θα μιλήσουμε στα παιδιά για την εποχικότητα και την τοποφαγία;

Πώς θα τους εξηγήσουμε ότι πρέπει να προτιμούμε φρέσκα φρούτα, λαχανικά, αλλά και μεταποιημένα προϊόντα της περιοχής που ζούμε; Γιατί να τρώμε ταλαιπωρημένα προϊόντα που έχουν ταξιδέψει χιλιάδες χιλιόμετρα, υποβαθμισμένης αξίας και γεμάτα συντηρητικά; Αυτά τα προϊόντα, ακόμη κι αν έχουν καλλιεργηθεί με βιολογικό τρόπο, έχουν χάσει σημαντικό ποσοστό της διατροφικής τους αξίας.

Αν μας ρωτούσαν τα παιδιά αν αξίζει να μεταφέρεις φρούτα και λαχανικά από τη μια γωνιά της γης στην άλλη, τι θα λέγαμε; Ποια είναι η περιβαλλοντική επιβάρυνση που συντελείται για τη συσκευασία, τη συντήρηση και τη μεταφορά; Τι απαντάμε σε όλα τα παραπάνω;

Η σημασία του σχολικού κήπου

Όλα είναι θέμα παιδείας. Και μάλιστα παιδείας δια του παραδείγματος και της βιωματικής μάθησης. Οι σχολικοί κήποι αποτελούν μία πρώτης τάξεως ευκαιρία για να μάθουν τα παιδιά τις αρχές της εποχικότητας και της τοποφαγίας. Μόνο έτσι θα συνδέσουν την διατροφή με το τοπικό φυσικό περιβάλλον, σεβόμενοι τους κύκλους της φύσης. Μόνο έτσι θα ανακαλύψουν τη χαρά της δημιουργίας και το νόημα να απολαμβάνουν πεντανόστιμους, ολόφρεσκους καρπούς, πλήρους διατροφικής αξίας.

Η εθελοντική ομάδα του Πράσινου Σχολείου πιστεύει στην αξία της δημιουργίας σχολικών κήπων ως μέσο περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης των παιδιών και για το σκοπό αυτό δραστηριοποιείται εκτεταμένα. Η αξιοποίηση των σχολικών κήπων και η καλλιέργειά τους αποτελεί μια συνειδητή επιλογή και επένδυση που συντελεί με τον πιο ευεργετικό τρόπο στην υγιεινή διατροφή των παιδιών και στην αειφορία του φυσικού περιβάλλοντος.

Δημιουργία σπορείου στο σχολείο

Δημιουργία σπορείου στο σχολείο

Τι πρέπει να κάνουμε για να δημιουργήσουμε το δικό μας σπορείο για τα σπορόφυτα των ανοιξιάτικων κηπευτικών του σχολείου μας;

H δημιουργία σπορείου αποτελεί το πρώτο βήμα για την προετοιμασία του δικού μας ανοιξιάτικου σχολικού λαχανόκηπου. Για το σχολικό κήπο επιλέγουμε πρώιμη ανοιξιάτικη φύτευση, προκειμένου να έχουμε όσο το δυνατόν περισσότερο χρόνο για τις σχετικές παιδαγωγικές δραστηριότητες μέχρι τη λήξη του σχολικού έτους. Επιπλέον, η πρώιμη φύτευση βοηθά στο να έχουμε πρώιμη παραγωγή, λιγότερα ποτίσματα, και μικρότερη έκθεση στους πολύ ζεστούς μήνες του καλοκαιριού. Καλό είναι μέχρι αρχές Φλεβάρη να έχουμε δημιουργήσει το σπορείο μας. Επιλέγουμε το σπόρο που θέλουμε, προτιμώντας τοπικές ποικιλίες της περιοχής μας, και προχωράμε στη δημιουργία του σπορείου.

Συμβουλές για τη δημιουργία σπορείου

  • Μπορούμε να προμηθευτούμε έτοιμες βάσεις φυτωρίων (από πλαστικό, φελιζόλ ή ακόμα καλύτερα από οικολογικό κοκοφοίνικα) από κάποιο γεωπονικό κατάστημα ή… να αυτοσχεδιάσουμε και να επαναχρησιμοποιήσουμε κύπελλα πλαστικά του νερού ή ρηχά καφάσια μαναβικής, νάιλον ή τσουβάλια για σκέπασμα. Τα πλαστικά κυπελλάκια, τα τρυπάμε σε 3-4 σημεία στη βάση τους, για να φεύγει το νερό και να αερίζονται. Επίσης, αν χρησιμοποιήσουμε καφάσι με χώμα, βάζουμε νάιλον από την κάτω πλευρά και τρυπάμε για αποστράγγιση, χρησιμοποιώντας συνήθως ένα πυρωμένο καρφί.
  • Προμηθευόμαστε φυτόχωμα, ειδικό για σπορεία, από γεωπονικά καταστήματα ή δημιουργούμε το δικό μας. Μια ενδεικτική συνταγή είναι να αναμίξουμε μίγμα ξανθιάς και μαύρης τύρφης με pH γύρω στο 6 σε αναλογία 70% στο μίγμα, κομπόστ ή σβησμένη κοπριά 20% και 10% περλίτη ή ψιλή ελαφρόπετρα.
  • Γεμίζουμε προσεκτικά τα κυπελλάκια με χώμα, ελαφρώς πατημένο και σε ύψος 3-4 δακτύλων.
  • Ποτίζουμε το χώμα και τοποθετούμε 1-2 σπόρους σε κάθε θέση, σκεπάζουμε και ξαναποτίζουμε ελαφριά με ένα ποτιστήρι που έχει εξασφαλίζει ψιλή διασπορά του νερού. Οι σπόροι εμπειρικά φυτεύονται σε βάθος 2 φορές το πλάτος τους. Ενδεικτικά, λοιπόν, τους σπόρους της ντομάτας ίσα-ίσα τους σκεπάζουμε, ενώ τους σπόρους του κολοκυθιού τους βάζουμε 2-3 εκατοστά στο χώμα.
  • Εξασφαλίζουμε ζέστη (γύρω στους 20C°) και υγρασία για να φυτρώσουν πιο γρήγορα οι σπόροι.
  • Φροντίζουμε αφού φυτρώσουν οι σπόροι, τα μικρά σπορόφυτά να έχουν έκθεση σε ήλιο για να μεγαλώσουν και να δυναμώσουν ενώ το χώμα πρέπει να είναι πάντα ελαφριά βρεγμένο.
  • Μεταφέρουμε τα σπορεία σε εσωτερικό ζεστό χώρο τα βράδια που έχει κρύο και τα ξαναβγάζουμε τα στον ήλιο το πρωί. Εναλλακτικά, αν τα κρατήσουμε έξω, τα σκεπάζουμε το βράδυ με νάυλον ή αντιανεμικό δίχτυ.
  • Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι κάποια φυτά φυτρώνουν πιο γρήγορα, για παράδειγμα η ντομάτα, ενώ κάποια άλλα καθυστερούν να φυτρώσουν, όπως η πιπεριά.
  • Ετοιμαζόμαστε για τη μεταφύτευση στο σχολικό κήπο μας περίπου ενάμισυ με δυο μήνες μετά την σπορά ανάλογα το φυτό και τις θερμοκρασίες που θα επικρατήσουν στο σπορείο.

Υπενθυμίζουμε ότι για κάθε έρωτημα που δημιουργείται ακολουθούμε τη στρατηγική “Παρατηρώ – Υποθέτω – Ερευνώ – Πειραματίζομαι – Συμπεραίνω – Παρουσιάζω”.

Έχουμε στο μυαλό μας ότι δημιουργώντας σπορείο δίνουμε στα παιδιά τη δυνατότητα μέσω του σχολικού κήπου να παρακολουθήσουν ολόκληρη την πορεία… από τον σπόρο μέχρι την τροφή!

Καλή επιτυχία!

Το άρθρο για τη δημιουργία σπορείου δημοσιεύθηκε από τα Μυστικά του Κήπου και προσαρμόστηκε από το Πράσινο Σχολείο για τα δεδομένα του σχολικού κήπου.